Profilaktyka demencji

W Polsce na demencję choruje ok. 400 tysięcy osób, a prognozy mówią o 50-procentowym wzroście do 2050 roku. Demencja nie jest naturalną częścią starzenia się. To choroba, której ryzyko można zmniejszyć. Nie istnieje jeden złoty środek, ale połączenie kilku sprawdzonych działań daje wymierne efekty.

Co to jest demencja?

Demencja to zespół objawów polegających na stopniowym pogarszaniu się funkcji poznawczych: pamięci, myślenia, orientacji, rozumienia, liczenia i zdolności uczenia się. Najczęstszą przyczyną demencji jest choroba Alzheimera (60-70% przypadków), ale demencja może towarzyszyć też chorobie Parkinsona, miażdżycy naczyń mózgowych czy przebytym udarom.

Czynniki ryzyka, na które masz wpływ

Według raportu Lancet Commission (2020), nawet 40% przypadków demencji wiąże się z modyfikowalnymi czynnikami ryzyka. To znaczy, że na nie możesz wpłynąć:

Trening poznawczy a profilaktyka demencji

Jedno z największych badań w tej dziedzinie, ACTIVE Trial (2832 uczestników, 10 lat obserwacji), wykazało, że systematyczny trening poznawczy zmniejsza ryzyko demencji o 29%. Osoby, które regularnie ćwiczyły pamięć, uwagę i szybkość przetwarzania informacji, zachowały sprawność poznawczą znacznie dłużej niż grupa kontrolna.

To nie znaczy, że wystarczy rozwiązywać krzyżówki. Kluczowe jest to, żeby trening był zróżnicowany i angażował różne obszary poznawcze, a jego trudność rosła wraz z postępami. Więcej o różnicach między grami logicznymi a profesjonalnym treningiem przeczytasz na stronie Trening mózgu.

Moduł NEUROvitalis w HeadApp

HeadApp zawiera moduł profilaktyczny NEUROvitalis, zaprojektowany specjalnie z myślą o osobach chcących aktywnie chronić swój mózg. NEUROvitalis to program opracowany na Uniwersytecie w Kolonii, którego skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych.

Program obejmuje ćwiczenia pamięci, uwagi, języka i funkcji wykonawczych, dostosowując poziom trudności do możliwości użytkownika. Zajmuje ok. 20 minut dziennie i jest tak zaprojektowany, żeby być dostępny także dla osób, które nie mają doświadczenia z komputerem.

Co jeszcze chroni mózg?

• Ruch — 30 minut umiarkowanego wysiłku codziennie: spacer, pływanie, taniec, nordic walking
• Dieta śródziemnomorska — ryby, orzechy, oliwa, warzywa. Ograniczone cukry proste i przetworzona żywność
• Sen — 7-8 godzin snu. Podczas snu mózg „sprząta" toksyczne białka, w tym beta-amyloid (marker Alzheimera)
• Kontakty społeczne — rozmowy, spotkania, wspólne aktywności z innymi ludźmi
• Nauka nowych rzeczy — nowy język, instrument muzyczny, nowe hobby. Wszystko, co wymaga wysiłku umysłowego
• Kontrola ciśnienia i cukru — regularne badania, leki jeśli zalecone przez lekarza

Kiedy zacząć ćwiczenia profilaktyczne?

Najlepszą odpowiedzią jest: teraz. Rezerwa poznawcza buduje się przez całe życie. Im wcześniej zaczniesz regularnie stymulować mózg, tym większy „bufor" zyskujesz na przyszłość. Ale nawet rozpoczęcie treningów w wieku 60 czy 70 lat przynosi korzyści, co potwierdzają badania nad NEUROvitalis.

Dla kogo jest profilaktyka poznawcza?

• Osoby po 50. roku życia, które chcą zadbać o sprawność umysłową
• Seniorzy z łagodnymi zaburzeniami pamięci (tzw. MCI) — więcej o rehabilitacji seniorów
• Opiekunowie rodziców z początkami problemów poznawczych
• Osoby z historią demencji w rodzinie
• Pacjenci po udarze, którzy chcą zminimalizować ryzyko pogorszenia — rehabilitacja po udarze