Profilaktyka demencji
Co możesz zrobić dziś, żeby chronić swój mózg na lata
Demencja nie jest nieuniknioną częścią starzenia się. Nie istnieje jedna metoda, która gwarantuje jej zapobieganie, ale wytyczne zdrowia publicznego wskazują na modyfikowalne czynniki ryzyka. Profilaktyka ma charakter wielodomenowy i nie zastępuje diagnostyki przy pojawieniu się objawów.
Co to jest demencja?
Demencja to zespół objawów polegających na stopniowym pogarszaniu się funkcji poznawczych: pamięci, myślenia, orientacji, rozumienia, liczenia i zdolności uczenia się. Najczęstszą przyczyną demencji jest choroba Alzheimera (60-70% przypadków), ale demencja może towarzyszyć też chorobie Parkinsona, miażdżycy naczyń mózgowych czy przebytym udarom.
Czynniki ryzyka, na które masz wpływ
Wytyczne WHO opisują czynniki, na które można wpływać w ramach zdrowego stylu życia i opieki medycznej:
Brak aktywności fizycznej
Regularne ćwiczenia poprawiają ukrwienie mózgu i wspierają powstawanie nowych połączeń neuronalnych
Brak stymulacji umysłowej
Mózg, który nie jest ćwiczony, traci sprawność szybciej. Trening poznawczy buduje rezerwę kognitywną
Izolacja społeczna
Samotni seniorzy mają dwukrotnie wyższe ryzyko demencji. Kontakty z ludźmi stymulują mózg
Cukrzyca i nadciśnienie
Nieleczone choroby naczyniowe uszkadzają naczynia mózgowe i przyspieszają neurodegenerację
Trening poznawczy a profilaktyka demencji
W badaniu ACTIVE obejmującym początkowo zdrowych starszych dorosłych 29-procentowe zmniejszenie ryzyka demencji po 10 latach dotyczyło konkretnego treningu szybkości przetwarzania, a nie treningu pamięci, rozumowania ani dowolnej aplikacji. Wyniku nie należy przenosić na HeadApp lub NEUROvitalis. Zobacz publikację.
To nie znaczy, że wystarczy rozwiązywać krzyżówki. Kluczowe jest to, żeby trening był zróżnicowany i angażował różne obszary poznawcze, a jego trudność rosła wraz z postępami. Więcej o różnicach między grami logicznymi a profesjonalnym treningiem przeczytasz na stronie Trening mózgu.
Moduł NEUROvitalis w HeadApp
HeadApp zawiera wielodomenowy program NEUROvitalis. Wybrane protokoły wykorzystujące NEUROvitalis badano między innymi u osób z chorobą Parkinsona. Wyniki dotyczą konkretnych populacji, czasu treningu i miar.
Program obejmuje ćwiczenia pamięci, uwagi, języka i funkcji wykonawczych, dostosowując poziom trudności do możliwości użytkownika. Długość sesji należy dobrać do celu, obciążenia i tolerancji osoby ćwiczącej.
Co jeszcze chroni mózg?
- Ruch — 30 minut umiarkowanego wysiłku codziennie: spacer, pływanie, taniec, nordic walking
- Dieta śródziemnomorska — ryby, orzechy, oliwa, warzywa. Ograniczone cukry proste i przetworzona żywność
- Sen — 7-8 godzin snu. Podczas snu mózg „sprząta" toksyczne białka, w tym beta-amyloid (marker Alzheimera)
- Kontakty społeczne — rozmowy, spotkania, wspólne aktywności z innymi ludźmi
- Nauka nowych rzeczy — nowy język, instrument muzyczny, nowe hobby. Wszystko, co wymaga wysiłku umysłowego
- Kontrola ciśnienia i cukru — regularne badania, leki jeśli zalecone przez lekarza
Kiedy zacząć ćwiczenia profilaktyczne?
O zdrowie mózgu warto dbać przez całe życie. Zakres działań powinien odpowiadać wiekowi, stanowi zdrowia i czynnikom ryzyka. Nowe lub nasilające się problemy z pamięcią wymagają profesjonalnej oceny, a nie wyłącznie rozpoczęcia samodzielnego treningu.
Dla kogo jest profilaktyka poznawcza?
- Osoby po 50. roku życia, które chcą zadbać o sprawność umysłową
- Seniorzy z łagodnymi zaburzeniami pamięci (tzw. MCI) — więcej o rehabilitacji seniorów
- Opiekunowie rodziców z początkami problemów poznawczych
- Osoby z historią demencji w rodzinie
- Pacjenci po udarze, którzy chcą zminimalizować ryzyko pogorszenia — rehabilitacja po udarze
Zacznij profilaktykę z HeadApp
Moduł NEUROvitalis jest dostępny w HeadApp Home. 20 minut dziennie, bez wychodzenia z domu.
Najczęstsze pytania o profilaktykę demencji
Czy demencji można zapobiec?
Nie ma metody gwarantującej zapobieganie demencji. Wytyczne WHO wskazują jednak na modyfikowalne czynniki ryzyka, takie jak aktywność fizyczna, palenie, alkohol, dieta, zdrowie naczyniowe, słuch, aktywność poznawcza i kontakty społeczne.
W jakim wieku warto zacząć profilaktykę?
O zdrowie mózgu warto dbać przez całe życie. Dobór działań zależy od wieku, stanu zdrowia i czynników ryzyka; nowe lub nasilające się objawy wymagają konsultacji medycznej.
Co to jest moduł NEUROvitalis?
To wielodomenowy program treningowy dostępny w HeadApp. Obejmuje ćwiczenia pamięci, uwagi, języka i funkcji wykonawczych. Wybrane protokoły NEUROvitalis badano w konkretnych grupach klinicznych.
Czy demencja to to samo co Alzheimer?
Nie. Demencja to zespół objawów (pogorszenie pamięci, myślenia, orientacji). Alzheimer to najczęstsza przyczyna demencji (60-70% przypadków), ale demencja może wynikać też z udarów, choroby Parkinsona czy miażdżycy naczyń mózgowych.
Czy HeadApp leczy chorobę Alzheimera?
Nie. HeadApp nie leczy przyczyny choroby Alzheimera. Ćwiczenia poznawcze mogą być elementem szerszego planu wsparcia, dobranego przez specjalistę do możliwości i celu danej osoby.